Artigos

Literatura e ciencia

Imaxe: S. Beckwith (STScI) Hubble Heritage Team, (STScIAURA), ESA, NASA

Quen escribe busca entender o mundo que o rodea, como calquera ser viviente, e amais comunicarse con el. Faino cunha peculiaridade: segrega linguaxe en forma textual, e aí cifra unha parte –a que pode- do que comprende, do que da por feito sen comprendelo, do que ignora.

Se deixamos a un lado os textos estritamente técnicos -manuais diversos, corpus lexislativos, dicionarios- e cinguímonos aos que tentan expresar pensamento con emoción e reflexión, podemos considerarnos no eido da literatura e arredores (xornalismo, ensaio, historia). Aí o tema pode ir da denuncia das condicións de vida dun colectivo á procura de sentido nas experiencias vividas polo autor, pasando pola exposición dos avances na neurociencia. O xénero textual pode abalar da poesía ao guión audiovisual e recalar no conto fantástico. Pero todos han de partillar unha premisa básica para captar a nosa atención: que nos digan algo sobre nós mesmos e o mundo que habitamos e facemos.

E aí a ciencia sempre ten algo que dicir, e moitas veces algo revolucionario para as nosas vidas e o noso concepto do mundo. Emile Bréhier dixo que, en cada época, tanto ou máis ca o modelo económico de producción, inflúe a imaxe astronómica. E de ser así, malia non ter relación laboral directa cun área científica ou tecnolóxica, simplemente por vivir no mundo que vivimos, como alguén curioso non se vai interesar pola teoría da evolución, o funcionamiento do sistema nervioso, a estrutura da materia ou a computación?

A min esa curiosidade levoume a ler ensaios de divulgación científica -algúns verdadeiros clásicos modernos- que me apaixonaron e dos que se cadra falarei máis adiante. E esas e outras lecturas máis literarias leváronme hai un tempo a escribir unha serie de relatos –algún dos cales poderedes ler aquí- e logo unha novela, onde mesturei ciencia e literatura canto me foi posible. Ciencia-ficción logo? Sí, se é un termo no que tanto caben W. Gibson como I.Calvino, R. Bradbury como Borges, U. K. Leguin como Orwell. Quen me dera estar nese grupo, no que me faltan mulleres!

Texto: Cristina Pavón

Presentación de ‘O penalti de Fuco’ en Chantada

O escritor e xornalista chantadino Afonso Eiré presentou na súa vila natal (Chantada, 2012) -no Círculo Recreativo e Cultural, ás 20.30 horas- a súa nova novela, O penalti de Fuco, na que explora o mundo do fútbol. Neste acto contouse coa presenza de Xosé Manuel Rodríguez Aguiar (directivo da S.D. Chantada), Kiko Novoa (xornalista da Radio Galega) e Patricia Gómez Uzal (coordinadora editorial Baía Edicións).

A novela é, ao tempo, un ensaio literario sobre o mundo do fútbol, no que se pon de relevo como unha actividade deportiva devén en fenómeno que traspasa a barreira do puramente deportivo para constituírse nunha auténtica manifestación cultural que abarca os campos da literatura, da filosofía, das artes plásticas etc alí onde é considerado o “deporte rei”, e un traballo de investigación xornalística, no que se incide especialmente na transformación dun deporte nunha mercadotecnia posta ao servizo dos intereses económicos que esta práctica deportiva xera na actualidade.

Visita ao humidal das Brañas de Sada coa ‘Guía das libélulas de Galicia’ na man

Esta actividade tivo lugar o domingo 7 de agosto de 2011 pola mañá e foi aberta a todo o público, especialmente deseñada para familias, no humidal das Brañas de Sada, guiada polo naturalista e biólogo Miguel A. Fernández-Martínez; autor da Guía das libélulas de Galicia.

Esta actividade constituiu o acto de presentación da Coordinadora Tizón para o Estudo e Conservación das Libeliñas e os seus Hábitats. Realizouse en colaboración co grupo local da Sociedade Galega de Historia Natural das Mariñas, comprometido coa conservación deste importante espazo natural. A actividade dou comezo ás 10:30 ao pé do Edificio da Terraza en Sada, desde onde se partiu xuntos ás Brañas. Pola tarde, ás 19:00 horas, coordenado por Baía Edicións presentouse o libro Guía das libélulas de Galicia na Carpa da Feira do Libro da Coruña. No acto participaron, ademais do autor, Miguel A. Fernández-Martínez, o ilustrador da guía Calros Silvar, e o especialista na conservación de zonas húmidas Alberto Gil responsable da coordinadora Tizón, acompañados de Belén López, en representación de Baía Edicións.

Presentación do libro ‘Prenderei a lareira’ na tradicional festa de Ferramulín

Poesía, música galega, polvo e bolos cletas na primeira fin de semana de agosto en Ferramulín (2011). Despois da tradicional partida de bolos celtas, Vicente Reboleiro reuniu no campo da festa toda a veciñanza e fixo a presentación do seu libro Prenderei a lareira, na que se leron poemas que homenaxean o seu Courel sentido, vivido e amado, con esa rica linguaxe courelá, harmoniosa e musical, que nos transporta ao seu mundo, seguindo a tradición do seu mestre, Uxío Novoneyra. Houbo bágoas de emoción das veciñas e veciños, que vían os seus nomes e costumes inmortalizados neste seu libro que xa no poema preliminar é toda unha declaración de intencións:

Prenderei a lareira

e arderei de amor

aos devanceiros

Felicitar a veciñanza por ser quen de organizar por segundo ano consecutivo a tradicional festa que levaba máis de 30 anos sen celebrarse e na que, ademais da alborada, misa de campaña e sesión vermut, puidemos gozar do campeonato de bolos celtas, poesía, gaitas galegas, polbo e a popular verbena. Ao final da presentación, Uxío, un rapaciño de cidade que descubriu esta terra e xa non pode facer outra cousa que querela, leu un poema do libro que representa moi ben o que alí ocorreu:

A Patria

ARREDOR do lume da lareira

soaban as gaitas galegas,

danzaban as lapas,

brincaban as moxenas!

VI Noite da Edición 2010

Baía Edicións resultou gañadora de dous dos Premios da Edición de 2010 na gala celebrada o 12 de marzo en Lugo. Baía Edicións estrea o galardón Xosefa Iglesias Vilarelle ao mellor libro educativo coa Gramática práctica da lingua galega, de Xoán López Viñas, Cilha Lourenço Módia e Marisa Moreda Leirado, unha categoría que compartía con A sombra dos anacardios, de Antón Fortes e Simona Mulazzani; Unha década de literatura infantil e xuvenil en galego, de Héitor Mera; e Un xornal na clase de matemáticas, de Cecilia Alvarellos Casas. Entre os libros ilustrados, Baía Edicións volve a ser premiada co Isaac Díaz Pardo na Colección Rodribico de Xosé Tomás e texto de Manuel Guisande.

[nggallery id=21]

Xornadas: Historias da Coruña. A memoria da cidade

Con motivo das Xornadas: Historias da Coruña. A memoria da Cidade organízase o día 20 de novembro de 2008 unha xornada dedicada a “María Casares. Memoria e Vida” sendo María Lopo a que realizou a conferencia. Neste mesmo acto tamén se presentou o último libro editado por María Lopo en Baía Edicións Cartas no exilio que incorpora a correspondencia intercambiada entre Santiago Casares Quiroga e a súa filla, a actriz, María Casares. O acto tivo lugar, como non podía ser doutro xeito, na Casa Museo Casares Quiroga.

Campaña de animación á lectura para promover o emprego do galego coa colección ‘Queremos saber’

A Secretaría Xeral de Política Lingüística e Baía Edicións iniciaron en El Puerto Centro de Ocio unha campaña de animación á lectura para promover o emprego do galego entre os máis pequenos a través dun programa de contacontos e obradoiros baseados na colección de libros infantil Queremos saber, escrita por Teresa Sabaté e ilustrada por Carme Solá. Dirixida a rapaces de máis de 4 anos, a campaña tivo unha duración de mes e medio (todos os venres e sábados ata o 15 de novembro ás 18 horas) e tivo como eixo as aventuras de dous irmáns, Alba e Xaquín, que son moi curiosos e queren saber de todo: as distintas formas de obtención do pan, o leite, o azucre, o mel, o aceite, o sal e o viño, desde a súa orixe, pasando pola súa transformación até que chega ás nosas mesas.

Cunha duración que rolda as dúas horas, os monitores encargados iniciaron cada unha das sesións cunha presentación dos personaxes protagonistas e deseguido dase paso ao apartado do contacontos do capítulo no que se centre esa fin de semana, apoiándose sempre en elementos que fagan amenas estas sesións, como teatriños ou figuras. A continuación comeza o apartado de obradoiros con actividades que pretenden ser sinxelas ao mesmo tempo que creativas e que fomentarán a interrelación entre os pequenos a través de simulacións e outras accións, relacionadas co capítulo do día. Deste xeito, os pequenos poden facer con materiais de refugallo alimentos, aprenden a elaborar unha felicitación, un libro ou receitas de cociña entre outras moitas actividades. Ao final das sesións, os monitores entregan a cada rapaz un exemplar do libro que corresponda ese día e unha camiseta identificativa da campaña.

Presentación do libro ‘A herdanza do marqués’ en Vigo

A presentación do libro A herdanza do marqués, da colección infantil-xuvenil Meiga Moira, tivo lugar en Vigo o mércores día 15 de xullo de 2009, ás 19,30 horas, na Feira do Libro de Vigo (Praza de Compostela), en que interviñeron, Conchi Regueiro (autora do libro) e Patricia Gómez (coordinadora editorial de Baía Edicións).

Escrita en primeira persoa por cada unha das protagonistas desta intrigante historia, mostra dous vehículos distintos e, á par complementarios, de narrar: o tradicional, en que Xandra nos fai partícipe das súas preocupacións e vivencias directamente, e o propio das charlas pola Internet, en que Zoila non se dirixe directamente ao lector, senón aos seus amigos da cidade. Pode verse, tamén, como un xogo de irmandade entre o rural e o urbano, entre a modernidade e a tradición, entre o pasado e o presente, posto ao servizo da resolución dun enigma que condiciona os dous mundos.

[nggallery id=19]

Presentación do ensaio ‘Xeografía real e mítica das augas de Galicia’ en Santiago de Compostela

Baía Edicións presentou en Santiago o libro Xeografía real e mítica das augas de Galicia, de Gonzalo Xosé de Francisco da Rocha. O acto tivo lugar o sábado 8 de maio de 2010, ás 20:00 horas, na carpa da Feira do Libro de Santiago de Compostela (Paseo da Ferradura) no que intervviron, ademais do autor, Manuel López Torrente (Profesor de Ciencias Sociais e Comunicación de Vigo e xornalista da CRTVG) e Patricia Gómez Uzal (Coordinadora editorial de Baía Edicións).

Texto de Manuel López Torrente na presentación do 8 de maio de 2010 na Feira do Libro de Santiago de Compostela. Ver

Proxecto didáctico ‘Os dereitos do neno e da nena’

O programa Bocaberta de Política Lingüística fará gozar aos máis pequenos cos contacontos, obradoiros e teatriños de Os dereitos do neno e da nena.  O proxecto didáctico OS DEREITOS DO NENO E DA NENA, organizado por Baía Edicións en colaboración coa Secretaría Xeral de Política Lingüística realizaranse durante un prazo de tres meses, de outubro a decembro, un mes en cada cidade e centro comercial; nun horario de seis a oito horas, nos centros comerciais O Porto Centro de Ocio de A Coruña, Ponte Vella de Ourense e As Termas de Lugo.

Esta campaña pretende achegar e promover o emprego do galego entre os máis pequenos a través dun programa de contacontos e obradoiros baseados na colección de libros infantil Os dereitos do neno e da nena, de Baía Edicións escrita por Teresa Sabaté e ilustrada por Carme Solá, colección de carácter didáctico dirixida a rapaces de máis de catro anos que relata diversas aventuras que lle suceden aos personaxes coas que se pretende que os máis pequenos se vexan identificados, conseguindo a través das ilustracións espertar o seu interese pola lectura en lingua galega, ademáis de promover nos nenos e nenas actitudes que faciliten a creación de situacións xustas no seu contorno e trasladarlles outros valores de vital importancia para o seu futuro como o compañeirismo, a xustiza, a igualdade entre mulleres e homes…, sendo único material similar existente en lingua galega. Ao final das sesións de Os dereitos do neno e da nena, os monitores farán entrega do libro que corresponda a ese día, repartindo un exemplar a todos os rapaces participantes nas sesións.