Artigos

Literatura e ciencia (IV). GENIUS

Aínda que non fose o primeiro en usalo, foi Vernor Vinge, científico e escritor de ciencia ficción, quen popularizou a expresión singularidade tecnolóxica para referirse a un punto crítico no desenvolvemento humano no que os cambios serán tan acelerados e profundos como nunca o foron na historia, imposibles de predicir nin sequera a curto prazo e darán lugar a un mundo irrecoñecible. Ese punto, segundo el, vaise acadar basicamente por dous camiños, que nalgúns tramos corren parellos: o desenvolvemento computacional e a manipulación biolóxica.

En principio, a quen lle amarga que as máquinas calculen máis rápido, que os computadores sexan cada vez máis pequenos e se podan levar a calquera parte, que nos fornezan coa enxeñería máis ousada, a cirurxía máis precisa, a condución máis segura? Ofrécennos servizos que non precisamos consumir, pero así dinamizan a economía. Facilitaron a globalización dos mercados e fixéronnos así máis inermes fronte ás corporacións que adquiriron proporcións e mecanismos esmagadores, pero déronnos a ilusión de dispor de información instantánea de calquera parte do globo, de calquera grao de interese. E máis aínda, ou aínda peor -pois esa ilusión informativa xa agromara na época catódica- déronnos a falsa idea de que as redes, a web 2.0, traían máis liberdade ao mundo. Xa non era a frustración impotente e televisiva de ter noticia do que pasa pero non poder facer nada. A nova web proporcionaba unha capacidade de intervención que parecía compensar o perdido coa globalización. Houbo -quen pode crer aínda nela?- houbo unha miraxe de ciberactivismo, chegamos a crer iso tan publicitado de que as redes sociais movían revolucións, molaba, facíanos habitantes dun mundo mellor, mesmo xustificaba a posesión dese smartphone que mercaramos cun certo remorso.

E igual que na evolución das redes informáticas e os seus dispositivos hai tanto aspectos escuros como luminosos, non será diferente o que ocorre coa manipulación biolóxica.

Biotecnoloxía ou selección xenética tense feito dende bíblicos tempos, e antes tamén, ao escoller para cruzar os exemplares que máis enchían o ollo do gandeiro, e a bolsa, por seren moi leiteiros, medraren axiña, resistiren as inclemencias… Mais cando se empregan técnicas de corta e pega dun xen dunha planta nun cromosoma dunha bacteria, poño por caso, falamos de enxeñería xenética e a cousa ponse máis seria. Aí estamos xa nun punto de inflexión na evolución biolóxica, a nosa especie modifica o proceso de herdanza xenética de xeito tan profundo que esa herdanza xa non é… a que viñamos herdando.

A cara luminosa: as aplicacións médicas, o remedio ou a mellora da calidade de vida dos enfermos de diabete, cancros, e outras moitas doenzas. A cara escura: non a coñezo no eido da medicina -un tema demasiado delicado como para que se lle dea publicidade a prácticas dubidosas como modelado de individuos, segregación xenómica, que sei eu-, pero noutros, como o da agricultura, hai exemplos ben claros. O que interesou ás primeiras empresas (velaí o xigante agroquímico Monsanto, dende a década dos noventa do pasado século) foi crear especies de soia, millo e outros cereais capaces de resistir aos propios herbicidas da corporación. Negocio redondo. Véndenlle ao agricultor o tóxico e maila planta resistente ao tóxico, e para rematar o sufrido comprador non pode empregar libremente parte da colleita para sementar o ano vindeiro, pois é propiedade intelectual de Monsanto, e tenlle que comprar de novo a eles a semente. Chamarlle kafkiano é pouco.

Así, unha tecnoloxía que se enxergaba como solución para o problema de alimentar a unha poboación en constante e exponencial crecemento estreábase do xeito máis lamentable con produtos que buscaban exclusivamente o incremento dos beneficios da corporación, con total desprezo da biodiversidade e dos efectos incalculables que podían ter eses produtos ao se liberar no medio ambiente. Se a iso engadimos as prácticas neocolonialistas da corporación e a chantaxe aos gobernos parar asegurarse mercados abertos, para agachar nos etiquetados os produtos obtidos con esas tecnoloxías, para intentar patentar xenomas de especies ceibes con potenciais usos farmacolóxicos, e outras de similar respecto ao ben común e á lexislación dos países, o cadro xeral ensombrécese ben, e o que podemos imaxinar sobre a enxeñería xenética en animais e humanos e de todo menos tranquilizador.

E remato, que me estou estendo de máis nesta presentación. Vivirán as vindeiras xeracións un período no que estas tecnoloxías eclosionarán, quizais con ese punto de singularidade, mais eu, con menos optimismo ca R. Kurzweill (1) sobre a miña esperanza de vida, non creo que o vexa, e matino sobre el en relatos coma este: Genius (2).

Se queres ler o texto, clica aquí. GENIUS

Texto: Cris Pavón

(1) Ray Kurweill: Persoeiro que ten escrito moito sobre a singularidade e a súa proximidade, pero ao que vou
deixar para outra ocasión.
(2) Genius: relato incluído na miña novela Limiar de conciencia.

Unha serie de obradoiros arrouparán a celebración do 10º aniversario da Galipedia

O vindeiro mes de marzo a Galipedia (sección en galego da Wikipedia) celebra o seu 10º aniversario, e para tal celebración están a organizar distintas actividades por toda Galicia entre as que destacan especialmente obradoiros de edición en creación de contidos na Wikipedia en galego, de xeito que mediante pequenos relatorios informativos e formativos cun carácter o máis práctico posible buscan que os asistentes tomen un papel activo nesta enciclopedia colaborativa.

Os primeiros destes obradoiros de edición faranse en Pobra do Caramiñal, Narón, Lalín e Ribadeo (agardando anunciar novos enclaves en breve) para rematar o 8 de marzo con actividades e un día festeiro na Cidade da Cultura.

Fieis ao espírito da Wikipedia, esta serie de actividades está aberta á achega de colaboracións, tanto para a proposta de lugares nos que impartir os obradoiros (sempre que cumpran cunhas condicións mínimas) como para ofrecerse como voluntario para a súa impartición (respectando o formato fixado).

Fonte: Codigocero

CAPÍTULO VII – INFERNO E ORQUESTRA

Parece que todo irá rematando, traxicamente ou coa mínima esperanza de poder ver ao ser amado a salvo. Non hai finais felices cando una hecatombe apocalíptica fixo presa da túa aldea e nada volverá ser o mesmo.  Algo no que xa non pensarán nunca máis quen está nesoutro lado da vida. O importante seguirá sendo a busca desa carne viva que, ignorante, tenta arranxar (ou seica agochar?) a catástrofe.

As cousas distan de rematar, por moito que os nosos atribulados protagonistas así o cheguen a supoñer.

Benvidas e benvidos a este antepenúltimo chanzo de Inferno e orquestra: o seu capítulo VII.

Se queres ler o texto clica aquí.

Foto

CAPÍTULO VI – INFERNO E ORQUESTRA

Por que ninguén quere explicar o que pasa? Os que esperan abaixo angustiados soportan esa tortura mentres os que seguen loitando pola súa vida teñen ademais o inimigo engadido da loucura ante o desesperado da situación. Hai que fuxir, pero as estratexias revélanse tráxicas cando veñen ditadas pola frustración do encerro e o desexo de vinganza. Ademais, non hai nada menos apropiado que a vaidade como asesora dos plans a vida ou morte, unha morte pervertida que parece axexar tras a porta, nunha fuga imposible.

Estamos máis cerca do inferno ou da salvación? Lean o capítulo VI de Inferno e orquestra.

Velaquí o capítulo VI de Inferno e orquestra.

Se queres ler o texto clica aquí.

Foto

Teresa Barberena contribúe ao Día Internacional da Eliminación da Violencia contra a muller co poema ‘B/Valor’

Como o 25 de novembro é o Día Internacional da Eliminación da Violencia contra a Muller quero contribuír a esta data publicando no espazo “Xuntanza de escritoras” o poema B/Valor.

A peza divídese en catro partes. As tres primeiras, Babuña, Bategada e Balloada, son intensidades da choiva. A babuña (ou orvallo); a bategada, (o chaparrón); e a balloada, (a choiva prolongada). Estes versos fan referencia á violencia contra a muller, neste caso, María, que está chea de Balor polas breas (palizas), polas bategadas continuas. A última parte, Escampa, é a liberación grazas a que María consegue encherse de Valor.

O ritmo do poema e o son das palabras, na primeira parte maioritariamente compostas de -b e -p e na última de -v, buscan que o lector sinta a dor de María. Acaba o poema con esperanza grazas ao valor de moitas mulleres de voar, de agarrar a vida.

Se queres ler o texto clica aquí.

CAPÍTULO V – INFERNO E ORQUESTRA

O pesadelo intensifícase cando comprobas que quen máis queres nunca estivo a salvo, e só a esperanza de poder salvar á túa pequena evítache acabar con todo. Na casa, as cousas non van mellor, pois salvarse do perigo maior pode abrir a caixa de Pandora dos instintos máis perigosos. Tan só quen xa non camiña no mesmo lado da vida vese libre desas angustias, pero, pola contra, segue presa doutras ansias máis primarias. A fame é un pozo sen fondo que obriga a buscar e buscar, sen conciencia de riscos ou mesmo dunha mera orientación en contornos até hai pouco ben coñecidos.

Velaquí o capítulo V de Inferno e orquestra.

Se queres ler o texto clica aquí.

Foto

SABEDORÍA POPULAR, de Beatriz Lorenzo

A tradición é algo moi arraigado en Galicia, e parte desa tradición son os refráns e ditos que sazonan o transcorrer das vidas, funcionando como advertencia, aviso ou simple moralexa para as nosas accións.

Este microrrelato que traio a Xuntanza de Escritoras ten un protagonista que toma os refráns moi en serio… tan en serio que o acaban conducindo a un final inesperado e arrepiante.

Sabedoría Popular gañou a VIII Edición do Certame de Microrrelatos “Lonxa Literaria” de Moaña

Se queres ler o texto clica aquí.

CAPÍTULO IV – INFERNO E ORQUESTRA

Onde os medos que pasan os que están a salvo se unen ao inmenso terror de moverse polo medio dese inferno. Porén, se o inferno son os outros, pode pagar a pena tentar a fuxida, pois, ademais, nada semella peor que a dúbida polos teus, indefensos na profundidade desa noite terrible. Por outra banda, nunca se está a salvo, sobre todo se entre quen te acompaña está o xerme dese mal, engadido desgraciadamente a esa miseria humana que tan pouco axuda.

Se aínda teñen ánimos ante esta presentación, pasen e lean este IV capítulo de Inferno e orquestra e consideren seriamente onde están de verdade os monstros.

Se queres ler o texto clica aquí.

Foto

Literatura e ciencia (III). RELACIÓN DE INCERTEZA

Dende o Renacemento a investigación científica presupuña a existencia dunha realidade externa obxectiva que ía sendo descuberta perante a observación. Elaborábanse teorías que explicasen os feitos observados e propúñanse experimentos que permitisen corroborar ou desbotar esas teorías.

E ese proceso, tería fin?

De entrada, calquera con dous dedos de fronte –medida pouco rigorosa, xa sei– diría que non, que o mundo é grande dabondo como para chegar a coñecelo, amais de que vai cambiando o cal non axuda a sabelo todo. Iso sen contar coa intuición, nada na evidencia cotián, que nos di que non sabemos unha merda de nada.

Pero no propio eido científico houbo un momento no que se chegou ao límite do observable, un límite digamos estrutural, do coñecemento. E ese momento, plasmado por Heisenberg no seu Principio de indeterminación, deu un xiro á concepción do mundo e a realidade, comparable ao de Copérnico uns cincocentos anos antes.

Tamén xirou algo na miña cabeza cando llo escoitei á profesora de Física e Química de COU, Carmen Aranda –que boa profesora foi!–. Logo de aprender e crer que as matemáticas eran a ferramenta para describir o mundo e a natureza de xeito científico, agora, zas! resulta que a última descuberta era que as cousas non se podían coñecer por completo. Se acadabamos moita precisión por unha banda, iámola perder por outra. Para coñecer se precisaba interactuar, o feito de coñecer mudaba sen remedio o obxecto observado, así que nunca iamos coñecer exactamente o que estabamos a observar. Canto máis afondásemos no seu coñecemento, máis o iamos cambiar. Era a confirmación do que a experiencia dicíanos decontino, que a percepción inflúe no obxecto percibido, algo que aprenderamos había moito nas relacións sociais –sei que sabes que che estou mirando, e sei que sabes que sei que o sabes­–. Pois velaí que non só ocorría nas relacións sociais, tamén nos niveis ínfimos da materia.

A ciencia esboroábase?

Calma, calma, iso era no nivel microscópico. No macroscópico seguían a funcionar as medicións de adoito… pero xa non me valía. Ter unha aproximación estatística, era o máis que se podía acadar pola propia natureza do acto de coñecemento. Se aquel home o puxera tan ás claras, aínda que con fórmulas inintelixibles para nós, que sentido tiña teimar naquela liña?

Desa e doutras matinacións arredor do que podemos ou non saber naceu este relato,

Relación de incerteza.

Texto: Cris Pavón

 

CAPÍTULO III – INFERNO E ORQUESTRA

Prohibido para aquelas persoas con claustrofobia, pois nel veremos como una casa acolledora pode converterse no máis parecido a una ratoeira. Os superviventes están illados e non parece que haxa moitas posibilidades de axuda. Qué se pode facer? Seica que pague algún culpable ou, simplemente, baixar os brazos e renderse? Pero, é curioso, incluso nos peores momentos parece haber algunha oportunidade para o amor.

Amigas e amigos, pasen e lean este terceiro capítulo de zombis galegos.

Se queres ler o texto clica aquí.

Foto